مقدمه

اینكه در یك چالش و فتنه ی درونی یا جنگ های تحمیلی بیرونی بتوان بر دشمن متجاوز غالب شد یك ضرورت مشخص و بدیهی است كه هر یك به نوبه ی خود ساختار و قواعد معین و مشخصی دارد. در جنگ تحمیلی و ۸ سال دفاع مقدس كه كشور در شرایط خاصی از جهات ادوات نظامی، نیروی انسانی، ساختار سازمانی، توان اقتصادی و ... قرار داشت راهبرد دفاعی ولی فقیه زمان و به تبع آن فرماندهان جنگ با تمام فراز و نشیب هایی كه در آن زمان رخ می نمود، یك راهبرد مبتنی بر دفاع تمام عیار با تمام قوا بود. شرایطی كه با اتكا بر ایمان، عزم راسخ، جهاد، از خود گذشتگی و عشق به آرمان های الهی در آن به وضوح خودنمایی می كرد. باید آگاه بود و دانست، حال كه سالها از آن ایستادگی های پولادین می گذرد، جنگ همچنان باقی است و این مسئله صرفاً چهره ی خود را تغییر داده است و گرنه ماهیت خود را حفظ كرده است. در واقع باید از بیان امام سفر كرده(ره)  نوشت تا این متن مزین شود به كلام مباركش كه: " ما می‏گوییم تا شرك و كفر هست، مبارزه هست. و تا مبارزه هست، ما هستیم. ما بر سر شهر و مملكت با كسی دعوا نداریم. ما تصمیم داریم پرچم «لا اله الاّ اللّه‏» را بر قلل رفیع كرامت و بزرگواری به اهتزاز درآوریم. پس ای فرزندان ارتشی و سپاهی و بسیجی‏ام، و ای نیروهای مردمی، هرگز از دست دادن موضعی را با تأثر و گرفتن مكانی را با غرور و شادی بیان نكنید كه اینها در برابر هدف شما به قدری ناچیزند كه تمامی دنیا در مقایسه با آخرت." (1)

این نوشتار در پی آن است تا با مروری بر ابعاد مختلف دفاع از گذشته تا حال و سپس تا آینده این مسئله را با تمركز بر خط مشی و دیدگاه "ولی فقیه" دنبال كند.

ابعاد گوناگون دفاع در گذشته از نگاه ولی فقیه

دفاع در برابر هجوم نظامی دشمن، به دین و آیین خاصی اختصاص ندارد؛ بلكه همه ی دین ها و ملت ها آن را مسلم و غیر قابل اجتناب می دانند. در جنگ تحمیلی علیه جمهوری اسلامی، دشمن به تمامیت ارضی این كشور حمله كرد و در وهله ی اول، قومیت ها و مذاهب برایش فرقی نمی كرد. هدف كشور و سلطه بر مردم این سرزمین بود كه می خواست به آن دسترسی پیدا كند. در آن برهه از زمان به دلیل اهمیت موضوع اقشار مختلفی از مردم با فرهنگ های متفاوت و حتی از اقلیت های دینی كشور برای دفاع مقدس پا به عرصه ی میدان جنگ و جهاد گذاشتند كه حاصل آن هزاران شهید از این سرزمین بود كه تقدیم كشور و جمهوری اسلامی گشت. رهبر انقلاب با اشاره به زیبایی های ۸ سال دفاع مقدس می فرمایند: "مقوله دیگری كه من مختصرا آن را عرض می كنم، هنر انقلابی است، توقع انقلاب از هنر و هنرمند، مبتنی بر نگاه زیبا شناختی در زمینه هنر است، توقع زیادی هم نیست. ملتی در یك دفاع هشت ساله با همه وجود به میدان آمد. شما خاطرات هشت سال دفاع مقدس را مرور كنید، ببینید برای یك نگاه هنرمندانه به حالت و كیفیت یك جامعه، چیزی از این زیباتر پیدا می كند. آیا این زیبایی نیست؟ هنر می تواند از كنار این قضیه بگذرد؟ توقع انقلاب این است و توقع زیاده خواهانه ای نیست. "

حال تصور كنیم اگر كشوری تحت تاثیر روحیات زیاده خواهی و جاه طلبی، بخواهد چشم طمع به كشوری دیگر بدوزد و آنجا را مورد حمله قرار دهد، آیا كشور مورد تهاجم می بایست دست روی دست بگذارد و خود را تسلیم نماید یا با آنان بجنگد؟! مسلم است كه جواب معقول دفاع است. حتی با جنگ نظامی.

چنان كه قرآن كریم می فرماید: " أُذِنَ لِلَّذِینَ یُقَاتَلُونَ بِأَنَّهُمْ ظُلِمُوا وَإِنَّ اللَّهَ عَلَى نَصْرِهِمْ لَقَدِیرٌ " (2) كه یعنی: « به كسانی كه جنگ بر آنان تحمیل شده رخصت]جهاد[ داده شده است، چرا كه مورد ظلم قرار گرفته اند و البته خدا بر پیروزی آنان سخت تواناست»

امام خامنه ای(حفظه الله) در دیداری با بسیجیان می فرمایند: " در گذشته، توطئه دشمن از روی بی تجربگی بود. یعنی امریكا، استكبار جهانی، كمپانی داران بزرگِ صهیونیست و امثال آنها كه می خواستند با ملت و انقلاب ایران مبارزه كنند، از روشهای ساده‌تری استفاده می كردند كه برای همه، قابل افشا بود. مثلاً تحریك به «حمله نظامی و راه انداختن جنگ»، «توطئه» بود؛ اما همه، این را می شناختند. توطئه روشن می شد؛ مردم به پا می خاستند و مقابله می كردند. یا مثل حمله امریكایی ها به صحرای طبس و از این قبیل، آنچه كه انجام دادند – «محاصره اقتصادی»، حملات تبلیغی و غیره - كارهایی آشكار بود." (3)

البته از منظر معظم له، این موضوع كه در گذشته جنگ بر اساس تاكتیك های نظامی بنا می شد نه به این معنا كه دیگر جنگ نظامی در كار نخواهد بود! بلكه بر این مهم اشاره دارد كه سیاست دشمن در قبال جمهوری اسلامی تغییر كرده و فهمیده است كه با روش های نظامی نمی توان با ایران وارد جنگ شد. به عبارتی دیگر اشاره دارد بر این كه احتمال جنگ نظامی مانند ۸ سال دفاع مقدس كمتر است و در واقع جنگ همچنان وجود دارد و تنها شكل پیچیده تری به خود گرفته است.

ابعاد جدید دفاع در حال حاضر از نگاه ولی فقیه

با توجه به شكست های متفاوت دشمن در گذشته، استكبار جهانی شیوه های جنگ خود را تغییر داده و روش های پیچیده تری را در دستور كار خود قرار دادند. به عبارتی دیگر دشمن سعی دارد تا در اشكال و وجهه های مختلفی خود را به مقابله ی با انقلاب اسلامی بكشاند و همیشه در لباس نظامی ظاهر نمی شود. رهبر انقلاب در این باب می فرمایند: " جوانان بایستی آمادگیشان را بیشتر كنند. نه آمادگی جنگی؛ چون امروز بحث جنگِ نظامی نیست. البته آمادگی رزمی هم برای روز مبادا ضروری است؛ اما آن چیزی كه برای همه لازم است، آمادگی معنوی؛ یعنی آمادگی فكری، آمادگی روحی، آمادگی سیاسی و حفظ وحدت، اتّصال و ارتباط نیروها با یكدیگر، ارتباط مستحكم و دوستانه ملت و دولت و شناختن چهره دشمن در هر لباسی است. دشمن با شكل های مختلفی خود را به مقابله با انقلاب می كشاند. همیشه با لباس نظامىِ وابسته به فلان دولتِ بیگانه، جلو نمیآید." (همان)

همچنین معظم له در جای دیگری فرموده اند: " امروز جنگ نظامی با ما خیلی محتمل نیست – نمی گوئیم بكلی منتفی است، اما خیلی محتمل نیست - لكن جنگی كه وجود دارد، از جنگ نظامی اگر خطرش بیشتر نباشد، كمتر نیست؛ اگر احتیاط بیشتری نخواهد، كمتر نمی خواهد. در جنگ نظامی دشمن به سراغ سنگرهای مرزی ما میآید، مراكز مرزی ما را سعی میكند منهدم بكند تا بتواند در مرز نفوذ كند؛ در جنگ روانی و آنچه كه امروز به او جنگ نرم گفته میشود در دنیا، دشمن به سراغ سنگرهای معنوی میآید كه آنها را منهدم كند؛ به سراغ ایمان ها، معرفت ها، عزم ها، پایه‌‌ها و اركان اساسی یك نظام و یك كشور؛ دشمن به سراغ اینها می آید كه اینها را منهدم بكند و نقاط قوت را در تبلیغات خود به نقاط ضعف تبدیل كند؛ فرصت های یك نظام را به تهدید تبدیل كند. این كارهائی است كه دارند می كنند؛ در این كار تجربه هم دارند، تلاش هم زیاد دارند میكنند، ابزار فراوانی هم در اختیارشان هست. " (4)

دفاع هوشمند آینده از نگاه ولی فقیه

استكبار فعالیت ها و اقدامات خصمانه اش را در قبال انقلاب اسلامی كنار نخواهد گذاشت و در این مسیر بر روی یك روند خاص متمركز نمی شود بلكه با استفاده از روش های نوین نظامی، اقتصادی، فرهنگی، تبلیغاتی و سیاسی جهت دستیابی به اهداف خود بهره می گیرد و قطعاً سعی بر حفظ انواع مانورهای تبلیغاتی گوناگون خواهد كرد. اما با توجه به وجه های گوناگون جنگ و تهاجم در آینده چند سوال مهم ایجاد می گردد:

  1. جایگاه جوانان در این جنگ كجاست؟
  2. اركان اساسی جنگ آینده در چه چیزهایی هستند؟
  3. وظیفه ی امت اسلامی چیست؟

امام خامنه ای (حفظه الله) در باب وظیفه ی مردم در آینده می فرمایند: "نباید فكر كرد كه دشمن دست كشیده و ساكت نشسته و از دنبال كردن اهداف شوم خودش منصرف شده؛ نه؛ هشیاری باید ادامه پیدا كند. بدانید كه دشمنان ایران اسلامی می خواهند ایران یكپارچه نباشد و اسلام بر این كشور حاكم نباشد. آن قدرتمندان مستكبری كه توانسته‌اند اغلب كشورها و دولتهای دنیا را زیر نفوذ سیاست های خودشان قرار بدهند، تا امروز نتوانسته‌اند نظام جمهوری اسلامی را - كه متكی به این مردم شجاع و مؤمن است - تسلیم خودشان بكنند و در مقابل خودشان به زانو در بیاورند؛ عصبانی اند. روشها را عوض می كنند، اما هدف ها همان هدف های پلیدی است كه داشته‌اند؛ جوانها هوشیار باشند، خانواده‌ها هشیار باشند، مسئولین هشیار باشند. ما از موجودیت و تمامیت كشورمان دفاع می كنیم؛ ما با همه‌ی توان از اسلام عزیز دفاع می كنیم" (5) 

جمع بندی

دشمن شناسی، شناخت تاكتیك ها، قدرت و توانایی و... از الزامات دفاع هوشمندانه در آینده خواهد بود. پس مبنای نتیجه گیری این نوشتار همانطوری است كه رهبری معظم انقلاب در دیدارهای گوناگونشان فرموده اند و آن عبارتست از :"در زمینه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ های مسائل اجتماعی، مسائل سیاسی، مسائل كشور، آن چیزهائی كه به چشم باز، به بصیرت كافی احتیاج دارد، جوان دانشجوی ما، افسر جوان است، شما كه استاد او هستید، رتبه‌‌‌‌‌‌‌‌‌ی بالاترِ افسر جوانید؛ شما فرمانده‌‌‌‌‌‌‌‌‌ای هستید كه باید مسائل كلان را ببینید؛ دشمن را درست شناسائی بكنید؛ هدف های دشمن را كشف بكنید؛ احیاناً به قرارگاه‌‌‌‌‌‌‌‌‌های دشمن، آنچنانی كه خود او نداند، سر بكشید و بر اساس او، طراحی كلان بكنید و در این طراحی كلان، حركت كنید. در رتبه‌‌‌‌‌‌‌‌‌های مختلف، فرماندهانِ بالا این نقشها را ایفا می كنند." (6)

منابع و ماخذ:

  1. – صحیفه امام خمینی (ره) - جلد 21- سالگرد كشتار خونین مكه و قبول قطعنامۀ 598 – بیانات مورخ  ۲۹/ ۰۴/۶۷
  2. - قرآن كریم؛ سوره ی حج – آیه ی ۳۹
  3. - بیانات امام خامنه ای(حفظه الله) در دیدار جمعی از بسیجیان – مورخ  ۰۵/۰۹/۱۳۷۶
  4. - بیانات امام خامنه ای(حفظه الله) در دیدار اعضای مجلس خبرگان رهبری – مورخ  ۰۲/۰۷/۱۳۸۸
  5. – بیانات امام خامنه ای(حفظه الله) در جمع مردم استان كردستان‌ در میدان آزادی سنندج‌ - مورخ ۲۲/۰۲/۱۳۸۸
  6. - بیانات امام خامنه ای(حفظه الله) در دیدار اساتید دانشگاه‌ ها – مورخ